Zespół policystycznych jajników (PCOS) najczęściej kojarzymy z nieregularnymi miesiączkami, zaburzeniami owulacji i nadmiarem androgenów. To jednak tylko część obrazu. U wielu kobiet równie istotne są zaburzenia metaboliczne, skłonność do zwiększania masy ciała czy nieprawidłowa odpowiedź organizmu na insulinę. Znaczenie mają również indywidualne predyspozycje genetyczne.
PCOS to nie tylko problem hormonalny
PCOS jest zespołem o bardzo zróżnicowanym przebiegu. U jednej kobiety dominować mogą zaburzenia miesiączkowania, u innej objawy hiperandrogenizmu, a jeszcze u innej problemy z masą ciała i gospodarką glukozowo-insulinową.
Insulinooporność jest jednym z ważnych mechanizmów występujących w PCOS. Ma znaczenie nie tylko metaboliczne. Podwyższone stężenie insuliny może również wpływać na jajniki i produkcję androgenów. Dlatego zaburzeń metabolicznych i hormonalnych nie powinno się tutaj rozpatrywać jako dwóch zupełnie niezależnych problemów.
W praktyce warto patrzeć jednocześnie na kilka obszarów: genetykę, metabolizm, hormony i styl życia.
Predyspozycje, z którymi się rodzimy i które mogą wpływać na sposób funkcjonowania metabolizmu.
Gospodarka glukozowa, masa ciała i sposób magazynowania tkanki tłuszczowej.
Owulacja, androgeny i regulacja cyklu miesiączkowego.
Dieta, aktywność fizyczna, sen, stres i inne czynniki, na które mamy wpływ.
Czy skłonność do PCOS można odziedziczyć?
PCOS ma wyraźny komponent genetyczny, ale nie istnieje jeden „gen PCOS”, którego obecność przesądzałaby o rozwoju zespołu. W grę wchodzi wiele wariantów genetycznych, a każdy z nich odpowiada jedynie za niewielką część indywidualnej podatności.
Dlatego badania genetyczne VITAGENUM nie są testem diagnostycznym PCOS. Ich rola jest inna: pozwalają lepiej poznać wybrane cechy metabolizmu i biologiczne predyspozycje konkretnej osoby.
To ważne rozróżnienie. Genetyka mówi nam przede wszystkim o podatności. O tym, jak ta podatność ujawnia się w danym momencie życia, mówią natomiast objawy, masa ciała, wyniki badań laboratoryjnych, sposób żywienia i styl życia.
Co mówią geny analizowane w badaniach VITAGENUM?
W obecnych badaniach VITAGENUM FitOna i Odchudzanie analizujemy m.in. geny FTO, TFAP2B, PLIN1, SOD2 i MTHFR. Nie tworzą one panelu genetycznego PCOS. Każdy z nich opisuje jednak fragment metabolizmu, który może być istotny również dla kobiety z tym zespołem.
| Gen | Co możemy z niego odczytać? | Dlaczego może być interesujący? |
|---|---|---|
| FTO | Predyspozycję związaną z regulacją masy ciała i metabolizmem energetycznym. | Wybrane warianty FTO wiązano w badaniach populacyjnych również z podatnością na PCOS. Część tej zależności może wynikać ze związku FTO z otyłością i masą tkanki tłuszczowej. |
| TFAP2B | Predyspozycje dotyczące apetytu, regulacji masy ciała i tkanki tłuszczowej. | Pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego kontrola masy ciała może być łatwiejsza u jednej osoby, a znacznie trudniejsza u innej. |
| PLIN1 | Cechy związane z magazynowaniem i rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej. | Dostarcza dodatkowej informacji o fenotypie metabolicznym i gospodarce tkanką tłuszczową. |
| SOD2 | Funkcjonowanie jednego z ważnych elementów mitochondrialnej ochrony antyoksydacyjnej. | Stres oksydacyjny jest jednym z procesów analizowanych w badaniach dotyczących metabolicznego obrazu PCOS. |
| MTHFR | Indywidualne uwarunkowania metabolizmu folianów. | Badano jego związek z PCOS, jednak wyniki zależą od populacji i nie są jednoznaczne. Najważniejsza informacja dotyczy więc metabolizmu folianów, a nie samego ryzyka PCOS. |
Wynik genetyczny pozostaje taki sam przez całe życie. PCOS jest natomiast zespołem klinicznym, który rozpoznaje się na podstawie objawów, gospodarki hormonalnej i innych kryteriów diagnostycznych.
Genetyka może więc pomóc zrozumieć biologiczne tło problemu, ale nie zastępuje badań laboratoryjnych ani konsultacji lekarskiej.
Dlaczego tak dużo uwagi poświęca się insulinie?
Insulina kojarzy się przede wszystkim z regulacją stężenia glukozy we krwi. W PCOS jej rola jest szersza. U części kobiet zmniejszona wrażliwość tkanek na insulinę prowadzi do zwiększenia jej wydzielania, a to może oddziaływać także na funkcjonowanie jajników i produkcję androgenów.
Powstaje w ten sposób układ wzajemnie powiązanych procesów: metabolizm wpływa na środowisko hormonalne, masa i rozmieszczenie tkanki tłuszczowej mogą ten efekt modyfikować, a dieta i aktywność fizyczna oddziałują na oba te obszary.
PCOS lepiej rozumieć jako sieć zależności
Geny nie działają w próżni. Predyspozycja do zwiększonej masy ciała czy określonej odpowiedzi metabolicznej może mieć różne znaczenie w zależności od diety, aktywności fizycznej i aktualnego stanu metabolicznego.
Gdzie w tym wszystkim znajduje się HormoLab?
HormoLab nie jest lekiem i nie służy do leczenia PCOS. Jego miejsce widzimy w codziennym wsparciu procesów metabolicznych, które mają znaczenie dla kobiecej równowagi hormonalnej.
Formuła została zbudowana przede wszystkim wokół mio-inozytolu i D-chiro-inozytolu. Oba związki od lat są badane w kontekście gospodarki insulinowej oraz PCOS.
Dwie formy inozytolu w proporcji 40:1
Dzienna porcja HormoLab dostarcza 4000 mg mio-inozytolu oraz 100 mg D-chiro-inozytolu. Formułę uzupełniają chrom, magnez, witamina B6, inulina i ekstrakt z opuncji figowej.
Poszczególne składniki pełnią różne funkcje: witamina B6 pomaga w regulacji aktywności hormonalnej, chrom wspiera utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, a magnez w postaci cytrynianu uczestniczy w prawidłowym metabolizmie energetycznym.
Inozytol w PCOS – co wiemy z badań?
Zainteresowanie inozytolem w PCOS nie jest przypadkowe. Mio-inozytol i D-chiro-inozytol uczestniczą w szlakach związanych z sygnalizacją insulinową, dlatego od wielu lat ocenia się ich zastosowanie u kobiet z tym zespołem.
Wyniki badań są obiecujące w odniesieniu do części parametrów metabolicznych i reprodukcyjnych. Nie wszystkie próby kliniczne dają jednak takie same rezultaty, a jakość dostępnych danych jest zróżnicowana.
W systematycznym przeglądzie przygotowanym na potrzeby międzynarodowych wytycznych dotyczących PCOS autorzy wskazali, że inozytol może przynosić korzyści w wybranych obszarach, ale nadal potrzebne są lepszej jakości badania.
Inozytol ma racjonalne uzasadnienie biologiczne i jest jednym z najlepiej poznanych składników suplementacyjnych stosowanych w kontekście PCOS. Nie oznacza to jednak, że zastępuje diagnostykę czy indywidualnie dobrane leczenie.
Połączenie mio-inozytolu i D-chiro-inozytolu w proporcji 40:1 jest często spotykane zarówno w preparatach dla kobiet, jak i w badaniach dotyczących PCOS. Taką proporcję zastosowaliśmy również w HormoLab.
Nie oznacza to, że 40:1 jest uniwersalnie najlepszą proporcją dla każdej kobiety. Dostępne dane nie dają podstaw do tak jednoznacznego wniosku.
Geny mówią o predyspozycji. Wyniki badań pokazują stan obecny
Najwięcej informacji otrzymujemy wtedy, gdy wynik genetyczny zestawimy z tym, co rzeczywiście dzieje się w organizmie. DNA pokazuje predyspozycję, ale nie mówi, czy dana cecha metaboliczna już się ujawniła.
Dlatego znaczenie mają również regularność cyklu, masa ciała i obwód talii, stężenie glukozy i insuliny, lipidogram, objawy androgenizacji oraz pozostałe parametry oceniane w diagnostyce PCOS.
Taki sposób patrzenia na wynik DNA jest znacznie bardziej użyteczny niż samo stwierdzenie obecności wariantu ryzyka. Pozwala odpowiedzieć na ważniejsze pytanie: które obszary mojego metabolizmu wymagają szczególnej uwagi?
PERSONAL SCIENCE
Poznaj swoje predyspozycje i lepiej zrozum swój metabolizm
Badanie VITAGENUM FitOna obejmuje m.in. geny FTO, TFAP2B, PLIN1, SOD2 i MTHFR. Wynik pomaga lepiej poznać indywidualne predyspozycje związane z masą ciała, tkanką tłuszczową i metabolizmem.
HormoLab uzupełnia to podejście od strony żywieniowej – jego formuła została opracowana z myślą o wsparciu metabolizmu i fizjologicznej równowagi hormonalnej.
- Teede H.J. i wsp. (2023). Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. Fertility and Sterility, 120(4), 767–793. DOI: 10.1016/j.fertnstert.2023.07.025.
- Fitz V. i wsp. (2024). Inositol for Polycystic Ovary Syndrome: A Systematic Review and Meta-analysis to Inform the 2023 Update of the International Evidence-based PCOS Guidelines. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 109(6), 1630–1655. DOI: 10.1210/clinem/dgad762.
- Liu A.L. i wsp. (2017). Association between fat mass and obesity-associated (FTO) gene rs9939609 A/T polymorphism and polycystic ovary syndrome: a systematic review and meta-analysis. BMC Medical Genetics, 18, 89. DOI: 10.1186/s12881-017-0452-1.
- Fu L.Y. i wsp. (2017). Methylenetetrahydrofolate reductase C677T polymorphism and the risks of polycystic ovary syndrome: an updated meta-analysis of 14 studies. Oncotarget, 8, 59509–59517. DOI: 10.18632/oncotarget.18472.